Historia miejscowości

Wierzchowisko – nazwa pierwotnie pojawiła się w zapiskach sądowych w 1398r. Były to w zasadzie dwie bliskie sobie osady: Wierzchowisko – wieś przynależna do dóbr królewskich z sołectwem – oraz Wierzchowisko Małe, wieś będąca własnością rycerską. Królewska wieś Wierzchowisko związana była z kompleksem dóbr z centrum na zamku olsztyńskim i stanowiła część starostwa olsztyńskiego.

Czarny Las – najmłodsza osada powstała w XVIII w. Założyli ją w 1786r. Koloniści niemieccy pochodzący z Czech i środkowych Niemiec w 1820r. utworzono w niej szkołę z językiem nauczania niemieckiego i rosyjskiego.

Lubojenka – w 1497 r. król Aleksander Jagiellończyk nadał „Lubojnę Małą” zwaną „Lubojenką” Przedborowi Rokoszyckiemu, herbu Pobóg pisarzowi wieluńskiemu, który w 1516 roku odsprzedał te dobra Wieruszowi z Walichnów herbu Wieruszowa.

Radostków wieś szlachecka w pierwszych zapiskach nazwa miejscowości brzmi „Radoszkowice” ale w średniowieczu ustala się na „Radostków”

Kuźnica Lechowa – do wsi Kźniczka pana Kiedrzyńskiego przynależały dwa pustkowia. Jedno z nich położone pośród lasu zwano Lechowie. W 1790r. stały tam 3 chałupy. Nazwa wzięła się prawdopodobnie od nazwiska pierwszych mieszańców,

Kuźnica Kiedrzyńska – kulturowała nazwa „Kźnicą” wspomina jedną z licznych w tej części kraju kuźnic żeliwa. W połowie XVI w. Wspominano wciąż pracującą Kuźnica Kamycką nad stawem

Nazwa Rybna w przeszłości Rybno ( miejsce obfitujące w ryby) osada niewielka w XVIII wykształcił się Przedkocin (kilka chałup), później Nowa Rybna. Pierwsza wzmianka z 1262r. wieś klasztorna przynależna do parafii Mykanowskiej.

Kocin Nowy – pierwsze wzmianki z 1883r. przy dawnej osadzie ( St. Kocin ) ukształtowały się nowe zgrupowania osadnicze Kocin Nowy, Kocin Kolonia.

Wieś rozwinęła się na lewym brzegu rz. Kocinki. W roku 1373 ks. Wł. Opolski lokował w parafii Mykanów wieś Kocin.

Kocin Stary – nazwa pochodzi od człowieka nazywanego „Kot”: należała do dóbr książęcych później królewskich. W 1414r. dzierżawcą był J. Długosz.

W 1564r. rozkwit wsi, później wieś podupadła, następny rozkwit nastąpił w XVIIIw. W 1922 r. nastąpiła parcelacja ziem dworskich.

Broniszew Stary – dzierżawcza nazwa utworzona została ona od nazwy osobowej „Bronisz” w XIXw. brzmiała „Broiszów”. Ukształtowała się już w średniowieczu przez kilka wieków liczyła kilkanaście domów. Jeszcze w 1827 roku liczyła z przyległością Klekoty 18 domów i 15 mieszkańców. W 1938 roku wybudowano pierwszy budynek szkolny, spalony w 1945r., w 1947r. wybudowano nowy, spalony w 1971 r.

Broniszew Nowy – na przełomie XIX i XX w. Na miejscu dawnego pustkowia broniszewskiego wyłoniła się osada Kolonia, Broniszew, która, dała początek wsi Broniszew Nowy. W sołectwie znalazły się osady Adamów, Jamno, Osiny, Rusinów. Osady te istniały już w czasie przedrozbiorowym.

Cykarzew Północny – historia łączy się z historią miejscowości Cykarzew, która znana była już w XIV w. Najsilniejszy rozwój przypadł w 2 połowie XiX w i na początku XX w. W 1880 r. Liczyła 102 domy i zamieszkiwało ją 540 osób. Przed II wojna światową liczyła 134 domy i 972 mieszkańców. Przyrost ludności był uzasadniony przebiegiem linii frontowej.

Cykarzew Stary- wieś wspomniana w dokumentach arcybiskupa gnieźnieńskiego Dobrogosta (1396r.) i biskupa krakowskiego Piotra Wysza (1398r.) w 1564r. We wsi żyło 27 kmieci. Cykarzew stał się ośrodkiem parafialnym w 1908 r. W 1938 r. przystąpiono do budowy kościoła pw. Św. Stanisława BiM Poświęcono go 8 maja 1941r. Szkoła Podstawowa istnieje od 1864r.

Grabowa – pierwsza wzmianka 1396 – 1398. Nazwa oznacza osadę dzierżoną przez jakiegoś graba. Kiedyś funkcjonował tu młyn. W 1827r. Wieś liczyła 157 osób w 24 domach.

Kokawa –pierwsze wzmianki – dokument ks. Wł. Opolczyka z 1373r., należała do prywatnego właściciela ziemskiego. W 1403r. przekazana klasztorowi Panien Klarysek. Rozwój wsi w pierwszych dziesięcioleciach XIX w.

Mykanów – pierwsze wzmianki pochodzą z XIII w. Była to wieś należąca do zakonu Klarysek. U schyłku średniowiecza i na początku czasów nowożytnych była to osada bardzo duża. W XVI w. Powstaje folwark. Pod koniec XVI w. wieś spotkał nieznany kataklizm. Dalszy rozwój wsi to XIX w.

Grabówka Cykarzewska – datuje się od przełomu XIX i XXw. Pierwotna nazwa miejscowości to Kolonia Grabówka – jest zdrobnieniem nazwy macierzystej wsi Grabowa

Łochynia – pierwsza wzmianka 1381r. Mała osada. W XVIIw podupadła w 1592 – całkowicie opustoszała. Odrodziła się jako „Lubochnia” w 1884r. Stało tu 14 domów z 83 mieszkańcami

Borowno – jedna z najstarszych wsi – 1198r. Nazwa pochodzi od położenia wśród borów. Parafia Św. Wawrzyńca – pierwotnie drewniany kościół w 1885 – 1901 przebudowany na murowany. W 1552r. Żyło tu 444 mieszkańców w 63 domach.

Osiągnięcia

Wodociąg we wszystkich sołectwach

Kanalizacja w: Radostkowie – w trakcie budowy; Rybnej; Kokawie; Mykanowie;

Gazociąg w: Radostowie; Nowym Kocinie; Kocinie Starym; Kokawie; Mykanowie;

Telefonizacja we wszystkich sołectwach

W różnego typu zawodach sportowych

„Agape” Stowarzyszenie Wzajemnej Pomocy w Lubojence; Dom Ludzi Bezdomnych Niepełnosprawnych w Lubojence; Sanktuarium Matki Boskiej Fatimskiej w Rybnej; boisko do siatkówki w Nowym Kocinie; wybudowanie Domu Ludowego w Grabówce (1972 – 1976), osiągnięcia Młodzieżowej Orkiestry Dętej z Mykanowa i Mażoretek; osiągnięcia par z KTT „ZORBA”

Czy na terenie miejscowości żyją osoby pamiętające dawne obyczaje, obrzędy i czy nadal je kultywują

Genowefa Puchała i pani Hertman z Wierzchowiska; pani Ociekowa z Koloni Wierzchowisko; osoby robiące wieńce dożynkowe z Woli Hankowskiej i Kiedrzyńskiej; Władysław Wojtala – Historyk z Lubojny; Władysław Nabiałczyk ur. w1915r., Stanisław Wypych, Mieczysław Świąć ur. w 1915 r., Roman Biecek ur. w 1916 r. i Józef Rędzioch ur. 1924 r. Radostowa; Tadeusz Frankiewicz i dzieci ze szkoły przedstawiają Herody z Rybnej; Tomasz Młynek i Wacław Biskup z Kuźnicy Kiedrzyńskiej; Maria Ścigała około 80 lat z Kocina Starego; Mielczark Helena i Cichoń Jan z Nowego Broniszewa; Stefania Gradzik i p. Piątek z Cykarzewa Północnego; Krystyna Brewczyńska, Kamilla Ciura, Stanisława Witkowska i Barbara Stefańska z Mykanowa; Władysław Pożarlik z Borowna.

Twórcy ludowi

Tadeusz Frankiewicz z Rybnej; Kamilla Ciura, Stanisława Witkowska i Adela Janas z Mykanowa

Imprezy organizowane w danej miejscowości

Wierzchowisko: biesiady walentynkowe, festyny, sylwester przy kościele;

Lubojna: loteria odpustowa i festyny organizowane przez klub sportowy;

Czarny Las: festyny szkolne, odpust ostatnia niedziela maja lub pierwsza niedziela czerwca;

Radostków: festyn szkolny i zabawy szkolne

Rybna: szkoła raz w roku organizuje festyn, OSP natomiast zabawy sylwestrowe i karnawałowe

Nowy Kocin: mecze piłki siatkowej

Kocin Stary: festyny okolicznościowe, zabawy sylwestrowe, andrzejkowe.

Stary Broniszew: zabawy taneczne organizowane w remizie

Cykarzew Północny: mecze piłkarskie, zawody strażackie, loterie fantowe, zabawy taneczne.

Stary Cykarzew: pokazy sprawnościowe strażaków, imprezy szkolne.

Mykanów: imprezy organizowane przez GOK, zabawy organizowane przez Szkołę Podstawową i Gimnazjum,

Grabówka: mecze piłkarskie, zawody strażackie, loterie fantowe, zabawy taneczne.

Borowno: festyny szkolne, zabawy szkolne i parafialne, wycieczki parafialne, dożynki, zabawy OSP

Kapliczki wolnostojące, na drzewach, figurki świętych i świeckich

Wierzchowisko: kapliczka przy ul. Długiej

Kolonia Wierzchowisko: krzyż zabytkowy przy drodze

Wola Kiedrzyńska: 100 – letnia kapliczka

Czarny Las: 2 krzyże

Lubojenka: duża kaplica i 4 krzyże

Radostków: kapliczki – koło p. E. Sękowskiego, przy krzyżówce, na drzewie koło R. Flisa; krzyż na Topolowie; krzyż na Błeszńskim

Kuźnica Lechowa: krzyż

Kuźnica Kiedrzyńska: kapliczka murowana, 4 krzyże

Rybna: kapliczki przy kościele na dróżkach Maryjnych, 5 krzyży przydrożnych

Nowy Kocin: krzyż przydrożny, 3 kapliczki na drzewach

Kocin Stary: kapliczka na skrzyżowaniu (droga na Przedkocin), 4 krzyże przydrożne

Stary Broniszew: 2 krzyże drewniane stojące

Nowy Broniszew: 3 kapliczki wolnostojące i 3 na drzewach

Cykarzew Północny: 4 kapliczki wolnostojące i 2 na drzewach

Stary Cykarzew: kapliczka wolnostojąca, kapliczka na drzewie, krzyż drewniany

Grabowa: kapliczka murowana, 2 krzyże przydrożne, wolnostojąca kapliczka.

Kokawa: kapliczka, 3 krzyże przydrożne

Mykanów: kapliczka na dębie koło Spójni, kapliczka na drzewie w lesie przy drodze do Cykarzewa, 7 krzyży przydrożnych

Grabówka: krzyż modrzewiowy z wizerunkiem Pana Jezusa XIXw., 2 kapliczki na drzewach

Łochynia: 3 kapliczki wolnostojące, 2 kapliczki na drzewach

Borowno: 2 kapliczki na drzewach, murowana kapliczka z figurą Matki Boskiej

Zabytki

Lubojna: lipa przy szkole

Radostków: kapliczka na rogatce pozostałości po folwarku

Rybna: budynek starej szkoły, kuźnia (Smykalski), krzyż przydrożny

Nowy Kocin: chata drewniana kryta papą

Kocin Stary: pozostałości zabudowań dworskich (spichlerz zadaszony, ruiny budynku pracowników dworskich) kapliczka na skrzyżowaniu (droga na Przedkocin)

Jamno: kapliczka murowana z I poł. XIX w. w jej wnętrzu figurka Św.Jana Nepomucena

Stary Cykarzew: Kościół parafialny pw. Św. Stanisława

Kokawa: 2 chaty

Mykanów: Kościół p.w. św. Leonarda Opata z 1836 r., ornat czerwony z późnogotyckim haftem figuralnym z końca XV w., figurka św. Jana Nepomucena z 1808 r.

Borowno: dworek, kościół neobarokowy 1901r. XVII w., Obraz Matki Bożej drewniane domostwa z przełomu wieku, figura Św. Antoniego Paderewskiego

Miejsca pamięci narodowej związane z historią

Kolonia Wierzchowisko: grób rodziny Sowów zabitych w czasie wojny

Kocin Stary: grób trzech żołnierzy z Brygady Wołyńskiej w lesie na Lemańsku

Stary Cykarzew: grób nieznanego żołnierza na cmentarzu parafialnym

Kokawa: w lesie była zbiorowa mogiła żołnierzy różnych narodowości z I wojny światowej

Mykanów: tablica historyczna na urzędzie gminy (poległych w wojnie bolszewickiej); na cmentarzu grób partyzantów Jan Stala, Stanisław Marchewka, Gerwazy Marchewka

Borowno: cmentarz i groby żołnierzy; grób śpiewaka Edwarda Reszke.