Poszukując inspiracji i nowych przestrzeni w zmieniającej się rzeczywistości oraz nawiązując do „Strategii rozwoju kultury w województwie śląskim na lata 2006-2020.” podjęliśmy się wdrażania w regionie częstochowskim metody CAL opracowanej i promowanej przez Stowarzyszenie Centrum Aktywności Kulturalnej z siedzibą w Warszawie.

Metoda ta odwołuje się do polskiej i zachodniej tradycji pracy kulturalnej, gdzie dom kultury stanowi ośrodek, wokół którego powinny się skupiać lokalne inicjatywy społeczne. Działalność kulturalna polega tutaj na uaktywnianiu lokalnych społeczności do rozwiązywania istotnych problemów zdiagnozowanych w środowisku działania ośrodka kultury oraz integrowaniu mieszkańców w oparciu o lokalne partnerstwa i wolontariat dla osiągnięcia wspólnego celu. Pracownik kultury staje się animatorem działań społeczno-kulturalnych.

Idea powyższa okazała się interesującą koncepcją działania dla instytucji kultury w naszym regionie. Zakłada nowatorskie podejście do pracy kulturalnej i roli ośrodka kultury w środowisku. Świadomość bezprecedensowych zmian w otaczającej rzeczywistości , nabierających coraz większego przyspieszenia, zmusza nas do włączenia się w proces zmian. Umiejętność kierowania tym procesem staje się elementem pracy animatora kultury. Aby jednak instytucja kultury mogła zmieniać rzeczywistość, sama musi się zmieniać.

Po zakończeniu 2-letniego cyklu szkoleniowego w latach 2003 – 2004 dofinansowanego przez Wydział Kultury Urzędu Marszałkowskiego i uzyskaniu certyfikatów grupa liderów CAL z regionu częstochowskiego zainicjowała samodzielną inicjatywę edukacyjną adresowaną do animatorów kultury z naszego regionu,

Przeprowadzony został nabór uczestników oraz podpisano kontrakty dotyczące udziału indywidualnych osób w projekcie. Jednocześnie podpisano umowę partnerską realizatorów projektu i dokonano podziału zadań między liderami. Organizatorzy opracowali program szkolenia oraz przygotowywali kolejne sesje pod względem merytorycznym i organizacyjnym. Zapewniali warunki lokalowe, sprzęt i materiały szkoleniowe oraz realizację zagadnień tematycznych podczas 1-dniowych sesji szkoleniowych i wyjazdów studyjnych. Nowe zadanie podjęło 28 osób reprezentujących 14 instytucji kultury Odbyło się 12 sesji szkoleniowych realizowanych w latach 2005 - 2006 w wybranych ośrodkach kultury oraz w Regionalnym Ośrodku Kultury w Częstochowie, który koordynował tę inicjatywę. Oprócz szkoleń w siedzibach ośrodków partnerskich odbyły się również zajęcia w GOK-u we Mstowie oraz MOK-u w Kłobucku.

Zajęcia prowadzili krajowi trenerzy Zespołu Ekspertów Stowarzyszenia CAL: Jacek Gralczyk, Teresa Jankowska, Zbigniew Mieruński, Jolanta Woźnicka , koordynator grup partnerskich w Polsce – Barbara Kazior, liderzy częstochowskiej grupy CAL – Karol Ostalski, Krzysztof Polewsk, Robert Gliński i przedstawiciele Regionalnego Ośrodka Kultury: Anna Woźniak i Ewelina Ignaszak – Stolarska. Podczas zajęć ćwiczenia integracyjne realizowały: Mariola Matysek i Teresa Nienartowicz a dokumentacją fotograficzną i filmową zajmował się Andrzej Kała – liderzy częstochowskiej grupy CAL i jednocześnie dyrektorzy instytucji kultury w regionie częstochowskim. Program szkolenia obejmował także dwa wyjazdy studyjne: do województwa małopolskiego oraz do Ostrowca Świętokrzyskiego w tym „Partnerstwa Krzemienny Krąg”. Dodatkowy wyjazd został sfinansowany ze środków własnych uczestników. Wszystkie instytucje uczestniczące w projekcie opracowały „Mapy zasobów i potrzeb” , w których dokonano diagnozy zasobów materialnych i potencjału społeczno – kulturowego w środowisku działania. Określono mocne i słabe strony oraz szanse i zagrożenia oraz ustalono najważniejsze problemy na podstawie przeprowadzonych ankiet i wywiadów. Opracowanie jest podstawą do dalszego działania instytucji w oparciu o metodę CAL.

Mapy jednostkowe zostały opracowane w wersji tradycyjnej / papierowej / oraz w wersji cyfrowej. W Regionalnym Ośrodku Kultury odbyła się prezentacja „Map zasobów i potrzeb” poszczególnych gmin uczestniczących w projekcie. Ponadto grupy tematyczne powołane do realizacji zadań ustalonych wspólnie opracowały biuletyn „Dlaczego CAL” oraz na podstawie map zasobów poszczególnych gmin opracowały „Regionalną mapę zasobów i potrzeb”. Zlecono także wykonanie strony internetowej na podstawie materiałów opracowanych przez uczestników projektu.

Na ostatnich zajęciach dokonano ewaluacji cyklu szkoleniowego i uznano, że grupa szkoleniowa powinna kontynuować wspólne działania na podstawie nowych projektów, których listę wstępną opracowano w grupach ćwiczeniowych.

Konferencja ewaluacyjna całego projektu oraz uroczyste wręczenie certyfikatów z udziałem reprezentantów samorządów gmin z regionu częstochowskiego oraz gości zaproszonych odbędzie się 22 stycznia 2007 r.

Najważniejsze cel edotyczące wdrażania metody CAL w regionie częstochowskim zostały osiągnięte. Uczestniczące instytucje kultury zintegrowały się. Uczestnicy poznawali swoją działalność kulturalną i wymieniali doświadczenia oraz inspirowali się wzajemnie. Przeprowadzono cykl szkoleniowy zgodnie z przyjętym harmonogramem oraz zrealizowano dodatkowe 2 sesje szkoleniowe a także 2 wyjazdy szkoleniowy. Opracowano „Mapy zasobów i potrzeb” gmin uczestniczących w projekcie oraz dokonano ich prezentacji. Na tej podstawie opracowano mapę zbiorczą gmin uczestniczących z regionu częstochowskiego. Opracowano biuletyn informacyjny „Dlaczego CAL”. Omówiono standardy CAL-owskie i są one wprowadzane w poszczególnych gminach ale jest to proces długoterminowy. Uczestnictwo w zajęciach dało także impuls do podejmowania w przyszłości wspólnych działań, powstały pomysły do zrealizowania w przyszłości. Instytucje kultury na bazie uzyskanej wiedzy wprowadzają zmiany organizacyjne i programowe. Podejmują pracę zespołową oraz pracę projektami. Poszukują nowych źródeł finansowania.

Zatem realizacja projektu zaowocowała z jednej strony przeobrażaniem się poszczególnych jednostek uczestniczących w cyklu szkoleniowym i dostrajaniem się do nowej rzeczywistości a z drugiej strony integrowaniem się animatorów kultury, wspólnym rozwiązywaniem problemów i podejmowaniem wspólnych inicjatyw kulturalnych a także pracą w zespołach zadaniowych dla celów ponadlokalnych.

Rokuje to w przyszłości pozytywnie dla rozwoju kulturalnego regionu częstochowskiego.